I. Uluslararasi Kangal Kopegi Sempozyum Notlari
11 Temmuz 2003, Cuma gunu Turkiye'de bir ilk gerceklesti. Sivas Valiligi, Kangal Kaymakamligi ve Cumhuriyet Universitesi isbirligi ile İ. Uluslararasi Kangal Kuopegi Sempozyumu duzenlendi. Aslinda 1996 yilinda Konya Selcuk Universitesi bir baska ilke sahne olmustu: Turk Coban Kuopekleri Sempozyumu'na; ancak bu sefer sadece Kangal Kuopegi icin bir sempozyum suoz konusuydu ve yurtici ve disindan irka guonul vermis pek cok kisi dinleyici ve konusmaci olarak bu organizasyona katildi. Ertesi gunu takip eden V. Kangal Coban Kuopegi ve Koyunu Festivali ise gunu bir gun uonce irk hakkinda bilgilendirici konusmalar dinleyen katilimcilar icin guorsel bir suolene duonusturdu.
Yurtici ve disindan 14 konusmacinin katildigi sempozyum Kangal Kuopegi'nin olasi kuokeninden uzerinde yapilan genetik arastirmalara; yurtdisindaki gelisiminden Anadolu Coban Kuopegi tartismalarina kadar cesitli konular hakkina sunumlar yapildi. Sabah oturumu Elisabeth Von Buchwaldt (Kangal Coban Kuopegini Koruma Projesi Sorumlusu) baskanliginda Van 100. yil Unv.Vet. Fak. Prof. Dr.Huseyin Karadag'in Kangal Coban Kuopeginin Kuokeni ve Tarihcesi konusunda konusmasiyla basladi. İrkin kuokenini Orta Asya kuokenli bir Turk boyu olan Kangl Boyuna baglayan Sayin Karadag kanit olarak Kangl isminin farkli lehcelerdeki sesletim farkliliklarindan yola cikarak bu boy ile daha sonra Kangal'a duonusmus olduguna dikkat cektigi Kangal Kuopegi arasinda dilbilimsel ve cografik bir baglanti kurdu. İkinci konusmaci olan İstanbul Unv.Vet. Fak. UOgretim Uyesi Doc. Dr. Mustafa UOzcan Dunya Coban Kuopek İrklari İcerisinde Kangal Coban Kuopeginin Konumu konusunda bir sunum yapti. Turkiye'de sik sik karistirilan suru kuopegi ile suru guden coban kuopegi kavramina isik tutan Sayin UOzcan ayrica bu kuopeklerin calisma yuontemleri ve Kangal'in bu siralamadaki yeri konusunda bilgi verdi. Ucuncu konusmaci Anadolu Karabas Kuopegi Kulubu Kurucu Uyesi ve Baskani, İngiliz Kuopek Kulubu Hakemi Pat Broadhead Karabas / Kangal Coban Kuopegi konusuna konustu ve konusmasinin sonunda Kangal'i Karabas Kangal olarak isimlendirme cagrisina bulunduysa da seyirciler irkin ismini oldugu gibi koruma konusunda fikir beyaninda bulundu. İngiliz Anadolu Coban Kuopegi İrk İrtibat Temsilcisi Peter Wells'in Anadolu Coban Kuopegi uzerine yaptigi konusma en ilginc sunumlardan biriydi. Yurtdisinda anti-Kangal taraftari olarak taninan Sayin Wells konunun cevresinden dolastigi konusmasiyla o an pek tepki cekmediyse de daha sonra kendisine karsi yapilan konusmalarla oldukca zor durumda kaldi. İlk buolumun son konusmacisi Arastirmaci Dogan Kartay'di. Osmanli Ordusunda Kangal Coban Kuopegi ve Egitimi konusunda yaptigi konusma ilgiyle izlendi.
Sempozyumun ikinci buolumu Prof.Dr.Huseyin Karadag baskanliginda acildi. Bu buolumun ilk konusmacisi ODTU Biyoloji Buol.UOgretim Uyesi Prof. Dr. İnci Togan idi. Kangal Kuopegi ile ilgili Bazi Soru ve Sorunlara Molekuler Yuontemle Cevap Arama baslikli sunumu gunun en uonemli ve dikkat cekici sunumlarindan biriydi. Akbaş ve Kangal Coban Kuopekleri'nden aldiklari DNA uornekleri uzerinde yaptiklari degerlendirmeler sonucunda Akbaş'i kuokeninin Orta Asya'daki bir disi kurda kadar surerken Kangal İskandinavya'daki bir disi kurttan geldigi sonucu Kangal'in Orta Asyali gecmisi konusundaki teorilere guolge dusurdu. Hemen Fin Turkleri ile baglanti kurulsa da hala Orta Asya geleneginden gelmeyen bir kuopek sorusu akillarda takili kalmayi surdurdu. Konya Selcuk Unv.Vet. Fak. UOgretim Uyesi Yrd.Doc.Dr. Cafer Tepeli Kangal Coban Kuopeklerinde Guorulen Bazi Kalitsal Bozukluklar konusunda arastirma sonuclarini dinleyenlere aktardi. Turkiye'de coban kuopeklerimizin universitelerce ilk uretime baslayanlar arasinda olan Sayin Tepeli irkla olan uzun yillara dayanan tecrubelerine dayanarak irkta rastlanan hastaliklar konusunda bilgi verdi. Ucuncu konusmaci yine yabanci bir misafirdi. Amerika Kangal Klubu Genel Sekreteri olan Sue Kocher Kangal Kuopeginin Korunmasinda İsbirliginin UOnemi, Problemler ve İlerleme baslikli sunumunda Amerika'daki Kangal Kulubu ve dolayisiyla ureticilerinin karsi karsiya olduklari problemler ve Turkiye ile olmasi gereken karsilikli isbirligi konusuna parmak basti. Manisa Veteriner Hekim.Tarim Bak. İl Tarim Mud. Dr. Adnan Karadag Kangal Coban Kuopeklerinde Ureme konusunda bilgiler verirken cikabilecek problemler konusunda dinleyicileri bilgilendirmesiyle ikinci buolumun de sonuna ulasildi.
Prof. Dr. İnci Togan baskanliginda baslayan sempozyumun ucuncu buolumune gelindiginde seyirciler ve konusmacilar arasinda yorgunluk kendini belli etmeye baslamisti. İlk konusmaci olarak kursuye İstanbul Unv.Vet. Fak. UOgretim Uyesi Prof. Dr. Tamer Dodurka Turk Coban Kuopegi Kangal’in Davranis UOzellikleri Uzerine yaptigi arastirmanin sonuclari konusunda bir sunum gerceklestirdi. Bu buolumun ikinci konusmacisi olan Eski Petlife dergisi yardimci edituoru ve arastirmaci İlker Unlu Anadolu Coban Kuopegi - Kangal Kuopegi tartismasi konusunda Yurtdisindaki Kangal Coban Kuopegi Hakkindaki İdialar; Anadolu Çoban Kopeği Kangal mi? baslikli ilginc bir sunum yapti. Cumhuriyet Universitesi UOgretim Guorevlisi Dr.Nuri Mamak Veteriner Hekim, Kangal Yuoresinde Guorulen Bazi Kangal Kuopegi Hastaliklari ve Sagiltimi konusunda bilgi verdi. Almanya Kangal Kulubu Uyesi Veteriner Hekim Wolfang Bruseke Kangal Coban Kuopegi'nin Almanya’daki Durumu baslikli kisa ama uoz konusmasinda Almanya'ya Turkler tarafindan guoturulen ve kontrolden cikan kuopeklerden bahsederek Turk ureticilere Almanya'ya guonderdikleri kuopekler konusunda dikkatli olmaya cagirirken Elisabeth von Buchwaldt sponsorlugunda ve Onur Kanli liderliginde yapilan İİ. Kangal Asilama Projesi cercevesinde yapilan calismalar konusunda bilgi verdi. Uygulanan 1250 doz asinin buolge kuopek sagligina faydasi olacagini umit ediyor kendilerine tesekkur ediyoruz. Son konusmaci Anadolu Karabas Kopegi Kulubu İkinci Baskani ve İngiliz Kuopek Kulubu Hakemi Sheila Reed idi. İngiltere’de Karabas Kangal Kuopegi konusunda yaptigi konusmasinda irkin son 35 yillik gecmisi ve Anadolu Coban Kuopegi probleminin nasil ortaya ciktigini guvenilir tarihi kanitlar vererek aciklik getirmesiyle uonemli pek cok konuya cevap getirmis oldu. Sonunda bu harika kuopekleri kendilerine emanet eden dedelerimize tesekkur etmesi ile ayakta akislanmasi sempozyumu icin hatirlamaya deger bir son oldu. Sayin Kangal Kaymakami Mehmet Sarican'in kapanis konusmasinin ardindan sempozyuma katilanlar Sivas Balikli Kaplica'da keyifli bir aksam yemegi ve isteyenlerin kaplicaya girerek yorgunluk atmasi ile yogun; ama bilgilendirici bir gunun sonuna gelindi.
21 Ekim 2003
Ilker Unlu