OMUZ VE KALCA ACILARININ ONEMİ
Denge ve serbest hareket etme yetenegini kontrol eden yapisal ozellikler tum kopeklerde gorunum ve fiziksel dayaniklilik icin temel teskil eder. Bunlari da on ve arka bacaklarin eklemlerinde vucutla yaptigi acilar belirler. Dogru acilanma rahat ve akici bir hareket kabiliyeti saglarken yanlis acilanma adimlarin kisalmasina ve kopegin hareketlerinin dengesiz gorunmesine neden olur. Ayrica kopek gereginden daha fazla enerji harcamak zorunda kalir ve hareket verimsizligi ortaya cikar.
Ote yandan farkli irklar uretildikleri amaclar dogrultusunda farkli omuz ve kalca eklemlerine sahiptir. Yuk ceken kopekler (Husky, Malamute vs) ya da tazilar icin dik acili omuz eklemi avantajken ayni aci, coban ve av kopekleri icin dayaniklilik gerektiren uzun mesafe yuruyus icin dezavantajdir.
Belirli eklemlerdeki acilarin buyuklugu ile ilintili olan acilarin yapi ve yuruyusu en fazla etkiledigi eklemler, omuz ve kalca eklemleridir. Bu eklemler, humerus (ust kol kemigi) ve femur (baldir kemigi) bacaklari one arkaya sallarken acilip kapanan bir mentese gorevi gorur. Acilar ne kadar normalse salinim kavisi o kadar uzundur. Dolayisi ile hareket de o kadar serbest gerceklesir. Kalca eklemi pelvisteki (legen kemigi) bir cukura gomulu femurdan olusur ve kopegin on kismindan daha genis bir salinim serbestligine sahiptir. On kisim ise kurek kemigi (skapula) ile ust kol kemigi (humerus) dan meydana gelir. Ancak on kisimi birbirine baglayan daha cok sikica orulmus kaslardir.
|
|
|
Soldaki kopegin omuz ve kalca acilari, bacaklarin salinim hareketini minimum enerji ve maksimum kavrama ile gerceklestirmesine yardim olur. Sagdaki kopegin dik omuz ve kalca eklemleri ise uzun sureli tiris yuruyusu icin buyuk dezavantajdir. |
Omuz Acisi: Farkli amaclar icin uretilen kopeklerin farkli omuz acilarina sahip olmasi dogaldir. Uzmanlara gore ideal omuz kemiginin yere olan acisi 50-60˚’dir. Hiz yapan kopeklerde (tazilar) ise bu aci 60-70˚ arasindadir. Her ne kadar bazi irk standatlari 45˚’lik omuz acisi istese de henuz hic bir kopek bu hayali ideal aciyi gosterememistir. Kisa bacakli kopekler haric kurek kemigi ile ust kol kemigi asla ayni uzunlukta olmaz. Genelde ikincisi biraz daha uzundur. Bu da on bacaklarin one erisimini arttirir. Hareketi kontrol eden eklemler, yerden gelen basinci emmek icin on ayaklarda esneklik ve dayaniklilik, arka ayaklara ise etkili itici guc saglayarak rahat ve akici bir sekilde esnemlidir. On bacaklarin ileri geri salinimi arkadakilerle uyum icinde oldugunda adimlarin birbirine karismasi engellenmis olur. Genel kural; ayaklar yorucu olan eklemlerin asiri kivrimini engellemek amaciyla yere yakin hareket etmelidir.
|
|
|
|
50˚'lik bir omuz acisi maksimum ileri uzanim saglar. |
Dik omuz acili kopekler eger gorevleri uzun mesafeler tirista gitmekse sinirli on acilima sahiptir. |
Elimizin bas parmagini omuz eklemine digerini de kurek kemiginin omuzdaki ust ucuna yerlestirerek yere olan omuz acisini olcebiliriz. Genellikle omuzda parmagin nereye konduguna bagli olarak degerlendirme de 5-10˚’lik yanilma olabilir.
|
|
Skapula ya da Omuz Kemigi Olculeri |
Kalca Acisi: Pelvisin (legen kemigi) egimi kalca acisini belirler ve arka bacaklarin hareketinde ana rol oynar. Arka bacaklarda iyi acilima sahip kopeklerde pelvisin egimi yaklasik 30˚’dir. Pelvis ve baldir kemigi arasindaki maksimum aci degisiklik gosterir. İyi arka acilimi olan kopeklerin cogu icin bu 150˚’dir. Pelvisin diklesmesi arka bacaklarin acilimini sinirlar.
Omuz ve kalca eklemlerin dik yapilandiginda adimlar kisalir. Bu, salinim hareketini sinirlayarak on bacaklarin etkili bir sekilde one uzanisini ve arka bacaklarin itis gucunu olumsuz etkiler. Bu tur kopekler kisa adimlar atarlar ve puruzsuz bir yuruyusten cok seken bir yuruyuse sahiptir.
Haziran 2002
Kaynaklar: