Kangal mi Yoksa Karabas mi?

 

Bu konudaki fikrimi ve yazdiklarimi turkkarabas.com forum sayfalarinda yaptigim yazismalari buraya ekleyerek aktarmak istiyorum.

 

 

Sayfa: 3327 /  23.Aralık.2006

 

Herkese Merhabalar,

 

Sitenize bir arkadas araciligiyla ulastim. Karabas ismi konusunda sizinle hemfikir olmama ragmen medeni ve saygili bir tartismadan hepimiz faydalanabiliriz. Bakis acinizdan yeni seyler ogrenebilecegimi umuyorum. 

 

Kangal isminin Karabas'a donusturulmesi ve daha dogru oldugu konusuna supheyle yaklasmak lazim. Oncelikle oturmus bir isimi degistirmek ozellikle de irkin standartlari ureticileirn kafasinda tam otururken bana cok gerekli ve de yapici gelmiyor.

 

Kangal 'in bir İngiliz'in icadi oldugu iddasi yanlistir. Yakinda bu konuda size daha fazla bilgi verecegim. Ayni sikinti yurtdisinda bizler Kangal'i tanitmak ve dogru siniflandirma icinde uretimini saglamak icin caba sarfettigimiz yillar boyunca Anadolu Çoban Kopeği derneklerince de soylendi. Onlar Akbaş ve Kangal'in onlari ABD'ye ilk tanitan David Nelson'un icatlari oldugu one suruldu. Simdi benzer bir sorumlulugun bir Amerikali degil de İngilize yuklenmesi tesaduf olmali.

 

Kaldi ki ne Kars Kopegi ne de Akbaş Kopegi de bizleirn tanimlamasi degildir. 70'li yillarin sonlarinda ve 80'li yillarda David Nelson Eskisehir, Sivrihisar, Polatli, Konya ve Afyon civarlarinda gozlemledigi beyaz kopekler ona Avrupa'daki beyaz suru kopeklerini (Fransa'nin Pirene Dag Kopegi, İtalya'nin Maremmasi ve Macaristan'in Kuvasz'i gibi) hatirlatmis ve etrafa bu kopeklerin ne isimle anildiklairni sormustur. Koyluler, Akkus, Karbeyaz ya da Akbaş ismini soylemislerdir. Nelson da Akbaş ismini secerek  dunyaya ve bize bu irkin tanitimini yapmistir. Unutulmamalidir ki Akbaş irki o yillarda kesfedilmeseydi bizler suan bu isimle ve bu standartta bu kopek irkimizi koruma altina almamis olacaktik.

 

Burda geleneksel ve kopeklerin tipki karabas tanimlamasinda oldugu gibi dis gorunumunu yani fenotipini tanimlayan bir kac tanimdan biri olan Akbaş isminin geleneksel kullanim alani olmasi bu irkin hafizalarda var oldugu anlamina gelemez. Ne yazik ki yabancilarin once bu kopekleri tanimlamalarina sonra da bize tanitarak  bize bu irki korumamiz konusunda telkinlerine gerek duyulmustur.

 

Kars Kopegi de farkli bir durum degildir. Yine David Nelson bu bolgede Kafkas Çoban Kopeği benzeri kopekleri fark etmis. Bunlarin Akbaş ve Kangal denen kopekelrden farkini gorunce etrafa sormus. Kimseden cevap yok. O da, kendi notlarina baktigimizda, Osmanli-Rus savasinda Kars'da sehit dusen askerlerimize saygi amacli Kars Kopegi adini vermistir.

 

Oyleyse Kangal'li bir İngiliz icati olarak gorurken Kars ve Akbaş isimlerini kabullenmemiz kendi icinde celiskiler icermektedir.

 

Karabas bugun bile Anadolu'da hatta sehirlerde karabasli ve hatta siyah kopeklerin ismi olarak kullanilmaktadir. Her karabasli kopege kolaylikla karabas ismi verilebilir cunku fenotipi (dis gorunusu) tanimlanmaktadir. Gecmis yillarda Kangal koylerinde asilama calismalari yaparken notlarimiza baktigimizda pekcok kopegin ismi olmadigi gibi olan erkeklerin hemen hepsinin adi "karabas" idi. HAla daha da oyle. Bu nasil bir isimdir ki hem irki hem de bireysel olarak Comar, Cesur ya da Yaman gibi kopegin kendisini de tanimlamaktadir.

 

Kedilerdeki "Tekir" ve "Sarman" tanimlamalarini ele alalim.Bunlar o kedilerin birer irk oldugunu degil sadece renklerini tanimlar. Tipki yine coban kopekelrinden guvercin irklarina kadar "ala" tanimlamasinin karisik renk anlamina gelmesi gibi.  

 

Suan Kangal olarak bildigimiz kopekler karabasli olmalari nedeniyle dogal olarak halk arasinda "Karabas" olarak anilabilirler; ancak bugun Orta Anadolu Çoban Kopeği olarak isimleri gitgide unlenen cok daha iri ve kemikli kuzenlerine ne demeli. Onlarda da karabas sik rastlanan bir renk varyasyonu. Onlarin da ayni kopek oldugunu soyleyip tek bir irk mi yataracagiz. Anadolu'dan cikan tum karabasli kopekler Karabas irki denen kafa karistiriic bir gruba mi dahil edilecekler? Kars'taki, Karhraman Maras'taki ve Sivrihisar'daki beyaz kopekler halk geleneksel olarak onlara karbeyaz ya da Akbaş dedi diye ayni kopekler midir?

 

Cok uzatmadan bir konuya daha deginmek istiyorum. Orta Asya Çoban Kopeği ya da Alabay'lar ile ilgili. Bu yazilari 2003 tarihinde yazdim. Ne yazik ki suanki internet alan saglayicim Turkce karakterleri desteklemediginden yazilar okunmaz halde. tekrar elden gecirmem gerekiyor. Asagidaki kismi sizin icin tekrar ekliyorum

 

http://www.turkcobankopekleri.org/karabasirki.htm 

...Afgan Coban Kopeklerini tanitiminda daha fazla yol katteden Rasaq Quadire, 2001?de Orta Asya ve Afganistan'da cektigi fotograflari gosterirken, bizlere ayni batimdan dogan siyah maskeli, bembeyaz ve ala  yavrulara dikkatimizi cerek su soruyu  soruyordu: ?Acaba bu yavrulardan biri Akbaş biri Kangal ve biri de Orta Asya Çoban Kopeği olabilir mi?? Onun da isaret ettigi gibi ne Orta Asya ne de Afganistan?daki gocebeler ve di𥲠k??van sahipleri kopeklerini belirli bir renk gozetmeden sadece calisma kapasitelerine bakarak uretir Bu nedenle her renk olabilen bu kopekler daha once de  belirttigimiz gibi Kangal Kopegimiz gibi belirli bir renk populasyonu olusturmamaktadir>

Rengin isimlendirilmesiyle ilgili yine Orta Asya Çoban Kopeği'nin Alabai olarak da bilinmesiyle alakali Rasaq Qadirie'nin kaynakl?i𩠢ir g?me g?T?, Tacik ve Ozbek halklari Kuzey Afganistan'da Alabai'in anlamin soruludugunda karisik renkli kopek oldugu o dilerde bu kelimenin bir irki degil rengit animladigi bir sifar olarak  kullanildigina ozellikle dikkat cerek bati'da "Alabai" ismini yanlis kullanildigini?vurgulamaktadir. Qadire'ye gore Tacik Afgancasinda "Ablaq" yani lekeli-benekli anlam?rmek amac?ullan?ad? kelime ayni zamanda cesur, sadatli ve ba𽭳?t? anlamida kullanikmakatdir. Tipki bizde oldugu gibi."

 

Kangal isminin kullanilmasi irkin kokeninin Kangal'a dayandirilmasi anlamina gelmez. Muhtemelen o bolgedeki guclu koyun ekonomisi ile burda bu tip kopekelrin sayisi artmis ve dogal olarak bu bolgedne gelen kopekelrin sayisi ve belirgin populasyonu bu tip kopekelrin tabii ki baska yerlerde de olmasina ragmen "nerden?" sorusuna insnalarin Kangal ismini vermlerine neden olmus olmalidir.

 

İrki korumak ve dunyaya tanitmak isterken bunca yillik oturmus ismi sorgulamak zar zor yakalamaya calistigimizin baligin suyunu bulandirmaktan baska bir amaca hizmet etmeyecektir bence.

 

Buralara kadar okuyabildiyseniz sabriniz icin tesekkur ediyorum.

 

Saygilar

İlker Unlu

  

(Ben sonuna kadar dikkatle okudum. Seviyeli elestirilerin ve katkilarin dolayisi ile tesekkur ederiz. Devamini bekliyoruz. Selamlar. O.Y.)

 

 Sf:328   24.Aralik.2006

 

Selim Bey,

 

Cevabiniz icin tesekkurler.

Bir kopek irkinin ismini, onu geleneksel gorevinde kullananlar verir, universite ogretim uyeleri, yerli veya yabanci kopek ureticileri degil.

 

Bir irkin ismi verilirken ne yazik ki her zaman bu yontem kullanilmamakta. Oyle olsaydi sizin Karabas bizim Kangal dedigimiz bu kopeklere kolaylikla "koyun kopegi/iti" ya da "Çoban Kopeği" de derdik. Halk arasinda bu kopekler sadece islevleri ya da renklerine gore isimlendiriliyor cunku.

 

Pirene Dag Kopegi ilk defa koruma altina alindiginda La Patou yani coban deniyordu Pirene koylulerince. Geleneksel yaklasim kopekleri irkina gore degil dedigim gibi islevini ya da dis gorunumun tanimlayan  bir dille isimlendirir. Ancak birden fazla benzer tip soz konusu oldugunda isim vermek gerekir. Halk da bu secimle karsi karsiya kaldiginda eminim ki kopegin geldigi bolge vs gibi ozellikleri akilda tutarak ayirt edici bir isim verir.

 

Pointer denen kopekleri ele alin. Her ulkenin kendi versiyonu vardir; ancak hepsi ayni kopek degildir. Halk hep gordukleri bu av kopegi tipi icin ayni ismi kullanabilir ( zagar mesela) ama daha uzaktan bakanlar onlari Alman mi Fransiz mi gibi belirli isimlerle ayirmak zorunda kalirlar. Tum terrrierler ayni isimle mi alinmalidir sizce? Ya bull ve terrier irklari? Eskiden half-and-half gibi cesitli isimlerle adlanidirilirlardi hepsi. Sonra Staffordshire bolgesindeki 1970'lerde Staffordshire Bull Terrier, Amerika'daki kuzeni Amerikan Pit Bull ve James Hinks'in urettikleri Bull Terrier diye birbirinen ayrildi. Aslinda bir yuzyil once hepsi ayni kaynaktan cikmisti: bulldog ve terrier caprazlamalarindan..

(Burda isim verme ornek olarak kullanildigindan umarim onlar el yapimi bizimki dogal irk tartismasina girmeyiz.)

Yabancilara, Turk coban kopekleri konusunda birseyler borclu oldugumuzu sanmiyorum. Bu "isimsiz" kopekler uzun tarih surecini asip gunumuze kadar batililar sayesinde gelmemistir. Batililar devreye girmemis olsalardi, bu kopekler yine bizlerle birlikte olmaya devam edecekti, sadece aramizdaki bu kavram kargasaligi olmayacak, bu tur yazilarla kaybettigimiz zamani kopeklerimiz icin daha faydali calismalarda kullanabilecektik.

 

Bu sanmamiz ya da inanmak istememizle alakali degil ne yazik ki. Akbaş denen kopek David Nelson'un kesfidir. İsmi geleneksel olarak kullanilan Akkkus, Karbeyaz ya da Akbaş gibi isimlerden biri arasindan secmistir. TİGEM, Karacabey'de ayni kopekler geleneksel olarak kullanilan Karbeyaz ismi tercih edilmektedir.

 

Suan Bati Anadolu'da bu kopekler azalan hayvancilik ve Kangal'in populerligi nedeniyle oldukca azalmistir. 1996 KOnya Selcuk Universitesinde duzenlenen Turk Coban Kopekleri Sempozyumunu ve kitapcigini hatirlayanlar Kars ve Akbaş Kopekelrinin ilk defa ve yaygin bir sekilde Turk kamuoyuna nasil tanitildigini da iyi hatirlayacaklardir.  

 

Bu kesif elbette ki bu kopeklerin daha once var olmadigini soylemiyor bize. Bu kopekler koylerimizde yaylalarimizda uretiliyor ve kullaniliyordu ancak halkimiz icin ya coban itiydi ya da rengine gore Akbaş, karabas, alabas vs idi. Tum beyaz coban kopeklerini birbirinden ayirmak ya da tum karabasli her tip kopegi ayni potada eritmemek icin bunlara ayirt edici bir marka verilmesi gerekiyordu.

 

Nelson hosuimuza gitse de gitmese de Akbaş icin bunu yapmistir. Onun yaptigi bembeyaz yeni bir kopek olusturmak degil bugun sordugumuzda Eskisehir cevresinde ozellikle eskiden bol bol bulundugunu pek cok kisiden duydugum bu beyaz kopeklerimize kimse tek bir isimle ona yardimci olmadigi bir anda Akbaş'i secmis olmasidir.  

Karabas, Akbaş (Akkus), Barak ismi yabancilarin bu ise el atmalarindan cok daha once zaten vardi.

Tabii ki vardi ama bir irki mi tanimliyorlardi? Tekir ve sarman hangi kedi irkimizi tanimliyor size?

Batili size, kangal ismi nereden geliyor derse, ki diyecektir, ne yanit vereceksiniz ? Vereceginiz "yanit"la bu batili karsisinda kendinize isini bilen, ciddi ve guvenilir bir insan oldugunuz imajini vermeye devam edebilecek misiniz ?

 

Batili bize bu soruyu soramaz cunku organizasyonlar farkli ulkelerden bir irki kabul ederken o ulkenin ulusal kopek derneklerine sorar. Bu ulkede de bu kopekler daha  kopek dernekleri kurulmadan cok once Kangal olarak aniliyordu.

Dogan Kartay'in agzindan cok kere Kangal ismini gencliginde bile duydugunu isittim. Kendisi 70'li yaslarinda saniyorum. Benim anneannem Giritlidir. Babasi yazin balikcilik kisin kasapcilik yaparmis. Biz temel olarak Turkiyenin batisindan ve sehirlerde yasiyan bir aile olmamiza ragmen Kangal ismi gecmisten beri bilinen bir isim bizde. Bu pek cok aile icin gecerli.

Bir onceki mesajimda dedigim gibi bir irkin kaynagi illaki ismini aldigi yer olmak zorunda degil.  Zamaninda en cok goze batan ve buyuk populâsyonla bulundugu yerden de gelebilir. Bence KAngal'a olan sey de bu.

 

Beyaz coban kopekelrine bakalim Avrupa'daki. Pirene Mastifi, Pirene Dag Kopegi, Maremma, Kuvaz, Polonya ve Romanya Coban Kopekleri hepsi beyazdir. Kaynaklari illa ki bu ulkeler mi sizce? Hangisi once cikmis olabilir.

Batida herseyin tarihi arastirilir ve genelde en eski isim makbuldur, boylece kendi tarihlerine de saygi gostermis olurlar.

 

Alabay, Rasak Quadiri'nin dedigi gibi Orta Asya Çoban Kopeğinin en eski ismi midir? Turk halklari rengini tanimlamis kopegin. Ala demek. Peki karabasli olan Orta Asya Coban kopekelri de var. Onlara Alabay demek dogru mudur?  Karabas karabasli her kopek icin kullanilabilir. Tipki rengi tanimlayan ala ve dalkir gibi. Bunlar irki mi tanimliyor. Sitenizde Kangal'in renk varyasyonu olarak dalkir (cizgili) kopekleri de almissiniz. O rengi tanimlayinca sorun yok. Karabas ununden dolayi cok yaygin olmasi nedeniyle irk gibi kabul edilmesi yanilticidir.

Biz ise, bircok konuda oldugu gibi, bunun tam tersini yapip, batinin sayginligini kazanmayi mi umuyoruz ? Yozlasmak Turkiye'nin kaderidir mi diyelim ?

 

Burda milliyetci duygulara dayali duygusal bir atmosfer yaratarak okuyanlari taraf tutmaya yonlendirmek yerine elimizdekilere sifirlar birler olarak bilimsel acidan bakmaya daha dogru olacaktir.

Simdi bu "Orta Anadolu Çoban Kopeği" (ki ben bir tane bile gormedim, pek sasmamak lazim, ben karabaslari sevmeye basladigimda henuz kangal da yoktu !) ne ise yaramis ta gunumuze kadar gelebilmis ? Bu soruya yanit verilmedigi surece "Orta Anadolu Çoban Kopeği" iddiasinin bilimselliginden soz edilemez.

 

Orta Anadolu Çoban Kopeği benim uzman oldugum bir konu degil. Anadolu'daki diger kopeklerden farklari da ote yandan bariz. Bu nedenle ve karabasli her kopekler ayni kefeye konmamalari icin son zamanlarda farkli bir isimle adlandirilmalarina calisiliyor. Geleneksel isimleri kimilerine gore malakalilar saniyorum. Bunlari Kangal ya da sizin icin Karabas ile ayni kefeye koyuyorsaniz bilemem.


Standart disi kalan kopekler, standart disi kalmis kopekler irkini olusturmazlar. Standart disi kalirlar, o kadar. Ben bugune kadar Avrupa'da, standart disi kalan kopekler icin yeni bir irk arayisi icine girildigini bir kere bile gormedim.

 

Bunun aciklamasini net yaptigimi saniyordum. Bir kopegin standardini belirledikten sonra digerlerindne farki da ortaya cikar. Sonra bu standarttaki kopege bir isim verirsiniz. Sitenizde ilk kez internet ortaminda Sn Yilmaz tarafindan tanitilan baska Çoban Kopeği irklarimiz da var. Bunlar hakkinda daha fazla arastirma yapilmalidir tabii ki. Umarim hakli cikarsiniz.

 

Benim dikkat cekmek istedigim konu bir rengi tanimlarsaniz nasiil ayni renklerdeki diger Çoban Kopeği tipleirni birbirinden ayirisiniz?

Bu forumda yazmaya basladigimdan bu yana, sordugum sorularin henuz bir tanesine bile elle tutulur bir yanit alamadim. Verilen yanitlar, ozet olarak, "iste kangal adina alismaya basladik, bu diger ulkelerde de boyle olmaya basladi"dan oteye gitmiyor. Ama bu kopegin bir tarihi varmis, geleneklere saygi gostermekmis...bosverin canim, simdi durup dururken suyu bulandirmayalim, isi kisa yoldan tatliya baglayalim olsun bitsin, anlayisini ayakta tutmaya calisiyoruz.

 

Daha onceki yazismalariniz uzerinden degil bizimkilerin uzerinden konusuyoruz burada. Sizin gormezden geldiginiz pek cok noktaya dikkatinizi cektim. bunlarin hicbiri hakkinda ne dusundugunuzu henuz anlayamadim.

İste biz hep boyle yapa yapa bu duruma geldik.

Ulke degerlerine sahip cikmak bazen cesaret ve kararlilik gerektiriyor. Ne var ki, sadece bu tur yaklasim akilci ve kalicidir.

 

Cevap yazmak yerine vatan-millet-sakarya edebiyati yaparsaniz o sorular havada kalir ve oldugumuz yerde sayariz.

 

Saygilar

İlker unlu

 

Sy:329   25.Aralik.2006

 

Selamlar,

 

Bu yazismalarin temel amacini kaciriyorsunuz. Burda Karabas gercek ve en dogru isim midir degil midir onu tartisiyoruz. Tum bunlara kulak kapatip duygulariniza hitap eden bir noktayla amactan uzaklasmamiz bu sitenin ve tartismanin temel amaci olmamali.

 

Vatan-millet edebiyatindan kastim daha once de dedigim gibi duygusal bir atmosfer yaratip insanlari akillarindan cok duygularina hitap ederek taraf tutmalarini saglamak.

 

O cumleyi yazmam ne benim sizden daha az bu ulkeyi sevdigim ve onun adina caba sarfettigim ne de sizin benden daha vatan sever vs oldugunuz anlamina gelir. Konumuz bu degildir.

 

Lutfen tartisma devam edecekse bilgilerimiz uzerinden konusalim.

 

Saygilar

İlker Unlu

 

Sf: 330   26.Aralik.2006

Karabas ismi konusunda bir saptama daha yapmak istiyorum.

Sayin Yilmaz Tatkoy, Karaman ve Bozova kopeklerinden bahsetmis. Kangal isminin bir kasabadan alinamayacagini soylerken ayni seyi kesfettigini soyledigi bu kopekler icin kendisi yapmasi yine iddiasiyla celismekte.

 

Asagidaki linki tiklarsaniz yurtdisindaki Anadolu Çoban Kopeği (ASD) sahtekarligina karsi resimlerle ornekledigim bir aciklama var. Bilmeyenler icin kisaca ozetleyeyim: ABD ve İngiltere'deki ASD dernekleri Turkiye'den cikan tum coban kopeklerinin tek bir irk oldugunu ve KAngal ya da Akbaş Coban Kopeklerimizin sadece bir renk varyasyonu oldugunu iddia etmekteler. Onlara gore Kangal ve Akbaş batililarin icadi ve var olmayan kopekler. Ben de asagidaki linkte cogunluk İstanbul'daki sokak kopeklerini resimleyerek onlarin Anadolu Çoban Kopeği dedigi kopeklerle yaptiklari karisimin bizdeki melez kopek populasyonuna denk dustugunu gostermek istedim.

 

http://www.geocities.com/theanatolianshepherddog/quiz.htm

 

Ancak bu kopeklere baktiginizda yukarda Tatkoy, Karaman ve Bozova kopegi olarak tanitilan kopeklere ne kadar benzeyebildiklerini de goreceksiniz. Burda anlatmak istedigim Kangal Kopegi baska bolgelerde de rastlanmasina ragmen en cok, en azindan eskiden en buyuk populâsyonla, goruldugu Kangal yoresinden ismini almis. Kopegin kaynaginin Kangal olmasi gerekmiyor kisaca.

 

Tipki Tatkoy, Karaman ve Bozova orneklerinde oldugu gibi.  

 

Selamlar

İlker Unlu

 

 

Sy:331 27.Aralik.2006

 

Guney Bey merhabalar,

 

Haklisiniz; ancak bu konuda cesitli calismalar zaten mevcut. Bence temel problemimiz farkli ve birbiriyle anlasamayan gruplarin calismalarini tek basina yurutmeyi secmeleri ya da buna mecbur kalmalari.Bu yuzden Çoban Kopeği irklarimiz yapilanlardan genis capta faydalanamiyor. Bu da en onemlisi yurt capinda ortak bir bilgi havuzu olusturulmasini engelliyor.

 

Birbiriyle celisen bilgiler kim kimin tarafini tutmayi sectiyse o tarafi destekleyerek diger kisma sirtini donuyor.

 

Bilimsellik yerini duygusalliga birakiyor.

 

En iyi ornek kac gundur bilimsel bir tartisma adina davet aldigim "karabas" tartismasi hic bir karsi cevap verilmeksizin havada kalmis durumda. Bildiklerimizi sorgulamak ve belirli bir sonuca varmak yerine yazip cizdiklerimiz sanki suya yaziliyor.

 

Kopeklerimizi koruma adina iki onemli asama bana gore onemli.

 

Birincisi yurt icinde dogru irk tanimina dayanarak, bilimsel kriterler de ele alinip tabii ki, uretim yapararak Çoban Kopeği irklarimizi korumak.

 

İkincisi yurtdisinda ortak bir durus sergileyerek herkesin ayni bilgiyi vermesi.

 

İlkini saglayamazsak ikincisi fazla birsey ifade etmez tabii ki.

 

Dunku yazismalarimizda da oldugu gibi Çoban Kopeği irklarimiz hayvanciligin neredeyse ulke capinda dibe vurmasi nedeniyle gitgide geleneksel gorevlerinden uzaklasmaktalar.

 

Kangal, Akbaş gibi Çoban Kopeği irklarimiz benim de dahil oldugum ureticiler tarafindan uretilmeye baslandilar. Ne yazik ki kacimiz dogru uretim yaparak Akbaş denen bu beyaz suru kopegini dogru konformasyon ve karakterde uretmeye calisiyoruz? Sadece beyaz bekci kopekleri mi uretiyoruz yoksa? Gercekten suru basinda duracak dogru karakterde ve gorevini fiziksel yeterlilikte kopekler uretebiliyor muyuz? Suru de bunu test etmeden nerden anlayacagiz? Benim kendimce (elestirilebilecek) kriterlerim var? Ya digerlerinin?

 

Eskiden yavrulardan fiziksel ve karakter nedeniyle suru basinda durmayan, gorevini yapamayanlar elden cikarilir ya da yok edilirdi. Simdi hemen her yavru dogru karakterde olup olmadigina bakilmadan tutuluyor. Onlardan da yavru aliniyor. Bu nedenle eskiden dogal seleksiyonun basardigi isi kendi elimizle yapmamiz gerekiyor. Bu da ciddi bir tecrube ve bilgi isi.

 

Artik internet siteleri satilik Kangal ilanlariyla dolu.

 

Kimse bir kac bin YTL verdigi kopegi kolay kolay dag basina suru basina birakmaz. Cobanlar zaten buna para ayiramaz. Bu kopekler de bu sekilde ait olduklari calisan kopek populasyonundan uzaklastiriliyorlar. Tabii ki arada duyarli kisiler hala var ancak degisim korumadan daha hizli yayginlasmakta.

 

Yurtdisindaki durum da Anadolu Çoban Kopeği durumu ile ciddi problemlerle karsi karsiya. Ozellikle ABD'deki Anadolu Çoban Kopeği dernekleri eskiden her renk ve her tuy yapisinda oldugunu iddia ederken (bakiniz forumun 11. sayfasi) artik gitgide daha fazla Kangal Kopegi kendi gen havuzlarinda eriterek kopeklerinin gorunumunu guncellemeye basladilar. Burda Kangal'i ve Akbaş'i dogru standart ve isimle tanitmamiz cok onemli.

 

Kac yildir benim de toplantilarina katilma firsati elde etttigim bir grup FCİ yetkilileri ile gorusup onlara mukemmel olarak henuz yazilmis olmamalarina ragmen Kangal ve Akbaş standartlarini tanitmakta. İstanbul ve Ankara'da kopek yarismalari duzenlemekte ve yurtdisinda kopeklerimizi Anadolu Coban Kopekcilerinin tanitmaya calistigi gibi degil bizim bildigimiz ve tanidigimiz gibi kabul etme yolundalar. FCİ irklairmizi tanimak uzere cunku ulusal bir kopek federasyonu kuruldu; ancak bu gruptan hoslanmayanlar ya da orda biz olmaliydik diyenler uzaktan seyredip sadece elestiride bulunuyorlar.

 

Bizim yapmamiz gereken bu cabalara destek olmak. Cunku FCİ baska bir dernekle calismayacak. Her ulkeden tek bir organizasyonla calismaktalar. Yapilan cok sey var. Sanirim bunu birbirine rakip gruplar, ben bilirimciler, basa oynamak isteyenler vs gibi catismalar golgelemekte.

 

Umarim yakin zamanda belirli bir mutabakata varilir.

 

Saygilar

İlker Unlu

 

 

Sf: 332 28.Aralik.2006

 

Herkese merhabalar,

 

Turkkarabas.com 'un giris sayfasinda Kangal isminin ilk kez bir İngiliz tarafindan kullanildigi ve ismin burdan geldigi iddiasi var. Bir Turk Kopegi'ne bir İngiliz isim veremez diye biten paragrafta dogru olan ve olmayan iki nokta var.

 

Birincisi dogru; bir Turk kopegi'ne bir yabanci teorik olarak  isim veremez. Sayin Orhan Yilmaz bu konuda hakli. Oyleyse David Nelson'un verdigi Akbaş ve Kars Kopegi isimlerini neden bu kadar gonul rahatligi ile kabul ediyor? Nicin bu isimler sitesinde resimlerle bu irklarin tanitiminda kullaniliyor? Bu konuda sessizligini koruyor.

 

Bir konuda sagduyulu olmak da lazim. Bir yabanci bizim kopegimize isim veremez derken sunu da anlamaliyiz ki eger kopegin yaygin ya da yayginlasmaya baslayan bir ismi varsa o ulkede ve biri kalkip o kopege kendince uygun buldugu baska bir isim veriyorsa haklisiniz veremez.

 

Ancak Akbaş ve Kars kopeklerinde olan ve bizim de sineye cekerek kabullendigimiz sey bu kopeklerin var olmalarina ragmen halk arasinda irk statusune kavusacak belirli birer isimleri olmamalariydi. Bu da onlari tanitmak ve tanimlamak isteyen her kim olursa olsun bir isimle ortaya cikmasina neden olabilir. Bu nedenle buna kimse ses cikaramiyor suan.

 

Sn Yilmaz'in yanildigi ya da yanlis yansittigi konu ise: Kangal isminin ilk kez Bay Lloyd tarafindan kullanilmis oldugudur.

 

Burda gercegi bilmiyor mu yoksa turkkarabas.com'da yazilanlara daha uygun versiyonunu mu yansitmayi sectigini bilmiyorum. Suclama yapamam; ama bu sitede dogru olmayan bir  bilgi  mevcut. Ve ne yazik ki tum "Karabas" iddialari da bundan guclenerek hakli cikarilmaya calisiliyor.

 

1965 yilinda Charmian Biernoff/Steele/Hussey,  Konya yakinlarindaki  Bakirtollokoyu'nden Gazi ve Hayiroglukoyu'ndne Sabahat adli ilk Kangal ciftini İngiltere'ye goturdukten kisa bir sure sonra 60'larin sonlarinda ve 70'lerin baslarinda Lloyd ve iki arkadasi bir kac Kangal Kopegi daha ulkemizden ulkelerine goturduler. Bayan Charmian bu kopekleri Anadolu (Karabas) Çoban Kopeği olarak kayit ettirdi. Lloyd ise bu kopeklerin o yillarda dahi Kangal Kopegi, Sivas Kangal Kopegi  adiarla taninmakta oldugunu soyleyerek Kangal ismini resmi olarak ilk kullanmak isteyen ilk kisiydi.

 

Burda Orhan Yilmaz'in iddia ettigi gibi Lloyd, Kangal ismini ilk icat edip Turkiye'ye kabul ettiren biri degil aksine o yillarda bile bu kopeklerin gitgide artan bir sekilde halk arasinda Kangal ya da Sivas Kangal Kopegi olarak isimlendirildiklerini fark eden ilk yabancidir.

 

Kisaca bu bilgi bize Kangal isminin bir İngiliz icadi degil aksine o zamanlarda da kullanilan bir isim olarak yabancilarin da  dikkatini cektigini gostermektedir.

 

İngiltere'ye ilk Kangal ciftini goturen Bayan Chairman Steele daha sonra Margaret Mellor ile yaptigi bir konusmada Gazi'yi aldigi koyde bu kopegin babasinin sivas Kangal'dan geldigini soyledigini ve o yillarda bunun anlamini fark etmedigini soylemistir.

 

1984'de yazdigi bir yazida ise Ankara Hayvanat Behcesinde bu kopeklere en iyi orneklerin geldigi bolge olan Sivas Kangal Kopegi dendigini yazmistir.

 

Bu bilgileri Margaret Mellor'dan aldim.

 

Ne yazik ki turkkarabas.com iyi niyetli de olsa Turkiye'de yanlis bilgileri yayarak ayni kopek uzerindeki kamplasmalara etki eden bir site olma ozelligini surdurmektedir.

 

Saygilarimla

İlker Unlu

 

Sf: 332   28.Aralik 2006

Selim Bey Merhabalar,

Normalde bu kadar cok yazacak firsat bulamiyorum ama tatil oncesi okulda bos ders saatlerini sizin sitenizde gecirme aliskanligi edindim. (Evet meslegim ogretmenlik).

Beauceron irki ile yazdiginiz mesaji tekrar okudum. Orda irkin  ulkesi Fransa'da 1) Beauceron 2) Berger de Beauce ya da 3)  Bas Rouge adlariyla isimlendirildigini yazmissiniz. Benim burda dikkat cekmek istedigim bu isimlerin bu irk icin kullanilan geleneksel isimlere isaret etmesi.

Hatirlarsaniz  Karabas mi Kangal mi tartismamiz basladiginda siz kopegin kokeni Kangal olmayacagi icin bu ismin kullanilamayacagini Karabas'in da halkin geleneksel olarak karabasli olan bu kopeklerin tanimlanmasinda kullanildigindan daha dogru oldugu savini savunmustunuz.

 

Beauceron ile ilgili ilginc konu; kopegin bu gunku haliyle dikkat cektigi bolgenin Paris'i cevreleyen  La Beauce olarak bilinen duzlukler olmasi. Kopegin ismi bu nedenle Beauceron. Diger isimlere geldigimizde "Berger de Beauce" Beauce Cobani; Bas Rouge Kirmizi Corapli anlamina geliyor.

 

Kisaca burda ikimizin de yazdiklarini supheye dusurecek isimler var. 

 

Birincisi geldigi ya da dikkat cektigi bolgenin ismiyle adlandiriliyor tipki Kangal gibi.

 

İkincisi Kirmizi Corapli tanimiyla dis gorunumune verilen isimle de aliniyor. Tipki Karabas gibi.

 

Burda benim dikkatimi ceken konu Fransa'da baska suru guden Çoban Kopeği irklari olsa da Beauceron gibi siyah uzerine pas rengi lekeli baska bir irk yok. Bu nedenle halk arasinda kirmizi corapli ayrimi yapilmasi kolay.

 

Peki Karabas? Turkiye'de karabasli kac farkli tipte kopek var? Hepsi Kangal mi? Dogan Kartay'in dedigi gibi her Kangal karabaslidir ama her karabasli kopek Kangal degildir.

 

Karabas isminin Kangal icin tek ve ayirtedici bir ozellik olamamasi nedeniyle kullanimi yanlistir.

 

Saygilarimla

İlker Unlu

Kaynak:http://www.beauce.org/History.htm

 Sayfa: 332  Tarih 29 Aralik 2006

Dusuncelerinizden oteye, polemik arayisi icinde olan uslubunuza bizim okurlarimiz pek alisik olmadiklarindan, beni, sizin "sohpet" anlayisiniz ile bizim "demokrasi" anlayisimiz arasinda bir secim yapma durumunda birakmayacaginizi umarim.

Selamlarimla.
Selim Derbent

 

 

Selim Bey Gunaydin,

 

Kendi sitemi adimin altina yazmak kadar basit bir hareketi reklam yapmakla, dogrusunu ogrendigim konulari sizi acikta birakacak sekilde ortaya koymakla sizi haksiz yere karaladigimi iddia ediyorsunuz.

 

Sizle ayni fikirde olmayan tartismaya tartisma demediginiz acik.

 

Tartisalim dediniz ve bence yanlis oldugunu dusundugum konulari ve dogrusunu ogrendiklerimi sizle paylastim. Tek kelime cevap yok.

 

Sizle ayni fikirde olmadigim, soylediklerinize katilmadigim icin nedenlerini aciklayarak mesajlar attim. Bunlari yazmam icin  cesaretlendirildim de. Simdi ne yazdigim degil ne diye bunlari yazdigimi sorguluyorsunuz.

 

Turkcobankopekleri.org email grubumda Orhan Bey daha onceki yillarda uye olmus ve ilk kitabi elestirildiginde yine boyle sessiz kalarak ortadan kaybolmustu. Bunun ona yapilan bir saygisizlikla alakasi yok. Ben buraya acik yurekle nicin oyle dusundugunuz ve dusundugum konusunda tartisabilmek icin geldim. Yoksa kimseye kisisel bir garezim yok. Kaldi ki Orhan Yilmaz ile karsilastigimizda sohbet de ederiz. Bunlarin kisisel bir yani yok.İlk karsilasmamizda umarim yine selamlasip sohbet edecegiz ama tartismak farkli birseydir.

 

Bir iki konu daha olmasina ragmen temel olarak ben yazacagimi genel olarak yazdim zaten.

 

Hala sitenizin yaniltici hatta yanlis bilgiler icerdigini soyluyorum. Bunun nedenlerini de acikliyorum. Lutfen siz de nicin hakli oldugunuzu dusundugunuzu yazin.

 

Yazdiklarimda sizin caniniiz sikan aslinda bu konuda hakli yanimin cok olmasi.

 

Konu ne ben ne siz ne de Orhan Bey. Yazilanlardan konusalim.

 

Selamlar

İlker Unlu

 

Not: Bu noktadan sonra forumdan atildim.

 

 

Geri