Akbaş COBAN KOPEGİ 

 

TARİHİ

 

 Akbaş, Bati Turkiye’nin ova ve daglarinin suru bekcisi olarak kullanilan beyaz bir coban  kopek irkidir. İrkin orijini tam olarak bilinmese de  gecmise ait saf kan bir irk olarak kabul edilmektedir. Akbaş, Kuzey Akdeniz bolgesi boyunca bulunan diger beyaz suru cobanlarinin olusturdugu zincirin  Turkiye’de ki halkasidir. Yine de sadece Akbaş, Mastif ve Tazi ozelliklerinin kendine has kombinsyonuna sahiptir.

 

Turkiye’de, Akbaş  Kopekleri koyluler ve cobanlar tarafindan koyunlarini kurt ve diger avci hayvanlara karsi korumak uzere uretilmeketdir. 

 

GENEL GORUNUSU

 

Beyaz  Akbaş, uzun bacakli, ince yapili, buyuk guc ve cesaret gosteren etkileyici yapiya sahip bir irktir. Akbaş, yuksek olmaktan cok hafifce uzun bir kopektir ve dusuk kulaklarla ince uzun ve zarif bir kafaya, kopek hareket ederken ya da heyecanlandiginda sirtta cember halinde tasinan uzun bir kuyruga sahiptir. Akbaş, korunmasi gereken cok nadir “Mastif ve Tazi “ozelliklerinin karisimi gosterir.  Tazi etkisi, irkin uzun bacaklari, ice cekik karni, hizi ve cevikliginde belirgin iken Mastif etkisi  irkin agirligi, hacmi, tazidan daha genis kafasi ve genel guc timsali bedeninde kendini gosterir. İrk degerlendirilirken bu iki tipi en mukemmel sekilde temsil eden kopekler tercih edilmelidir.

 

 Akbaş, beyaz Kangal  degildir. Bu nedenle Kangal gibi iri ve hacimli kopekler uretmek yerine onun zarif tazi vari gorunusu korunmalidir.

 

Cinsiyet farklari bu irkta oldukca belirgin olabilir. Tipik olarak erkek kopekler disilerden orantili olarak daha uzun ve agirdir. Disi erkekle karsilastirildiginda daha feminendir. Bekcilikte disi  ve erkek arasinda fark yoktur.

 

OZELLİKLERİ 

 

Akbaşin ana ozellikleri bir suru bekcisi olarak basari ile gorev yapmasini saglayan ozelliklerdir. Akbaş iri avci hayvanlarla basa cikabilecek buyukluk, guc ve cesaret ile onlara yetisebilecek surat ve ceviklige sahiptir.  Karakteri, sakin, sessiz ve dengelidir. İnsan mudahalesi olmadan degisen sartlara dogru tepkiyi vermeye yetecek insiyatif kullanabilme yetenegi gelismistir. 

 

Akbaş,  ev ve alan korumada hayli basarili bir bekci kopegidir. Akbaş cocuklar ve aileye ait hayvanlar dahil kendi ailesine karsi sadik, kibar  ve cok gostermeden sevgi dolu, fakat yabancilara karsi mesafeli ve suphecidir. Ayrica dogasi geregi diger kopeklere karsi, ozellikle de kendi bolgesinde, toleransli degildir. Dogasi geregi bagimsiz olsa da Akbaş temel egitime iyi cevap verir.Dogru sekilde sosyallestirilip egitildiginde ideal aile ve bekci kopegidir.

 

Koruma guduleri kendini genc yasta gosterse de irk fiziksel ve psikolojik olarak yavas olgunlasir. Bireyden bireye degisse de olgunlasma yasi 2-3 yas arasidir. Disiler erkeklerden daha cabuk olgunlasirlar. 

 

KAFA 

 

İki cinsiyette de ince uzun ve zarif kafa bireysel olarak her kopegin vucudu ile orantilidir. Erkegin kafasi orantili olarak disiden biraz daha iridir. Yukardan bakildiginda bas, kama vari bir gorunum olusturarak burun ucuna dogru kademeli olarak sivrilesir. Yandan bakildiginda , burun kisminin uzunlugu, okipottan buruna kadar olculdugunde, yaklasik olarak kafanin uzunlugunun yarisidir. Kafada kirisikliklar yoktur.  

 

Akbaş’ in kafasi Kanga’lda oldugu  gibi mastifvari iri  olmaktan cok zarif ve uzuncadir. Erkeklerin kafasi daha genistir.

 

 

KAFA TASİ – Kafa tasi buyuk, hafif kubbemsi ve kulaklar arasi genistir. Kafa tasi genis olmaktan cok uzundur ve burun ucuna dogru kademeli olarak sivrilesir. Stop* is hafifce belirgindir. Yanaklar duz ve puruzsuzdur.

 

Stop*: İki gozun arasinda birlestigi farz edilen nokta

 

Hatalar: Cok duz ya da dar kafa tasi

 

BURUN KİSMİ – Yandan bakildiginda  burun kisminin ust cizgisi, duz ve kafatasinin ustu ile yaklasik olarak paraleldir.  Burun kismi kafatasiyla  birlestigi yerde genistir ve bir kama sekli olusturarak buruna dogru kademeli olarak sivrilir. Ceneler guclu fakat alt cene orantili olarak daha dardir. Dudaklar siyah ya da koyu kahverengi, yanaklar siki ve biyiklar beyazdir.

 

Hatalar: Tilkivari burun .

 

Diskalifiye: Dudaklarda tam pigmentsyon eksikligi

 

DİSLER – Akbaş Kopegi  orantili sekilde dagilmis, iri ve beyaz dislere sahiptir. Makas isirisi tercih edilir ancak alt ve ust cenenin esit kapandigi level (pinscher) isiris da kabul edilir. İs sirasinda kirilan disler degerlendirme de hata kabul edilmez.

 

Ciddi hatalar: Ustten ya da alttan kapanan isiris; iki disten fazla eksik

 

BURUN – Burun rengi ya tam siyah ya da tam koyu kahverengidir. Burun pigmentlerinde mevsimsel  solma gosteren kopekler puan kaybetmemelidir. Burun cevresindeki kisimin deri pigmentasyonu gri, benekli ya da hic olmayabilir; fakat tercih her zaman en guclu pigmentasyonu olan kopekten yana kullanilmalidir. Profilde, burun, burun kisminin ustuyle ayni hat uzerinde ve alt cenenin biraz onundedir.

 

Ciddi hatalar: Benekli burun

 

Diskalifiye: Burunda tam pigmentasyon eksikligi

 

GOZLER – Gozler orta buyuklukte, badem seklinde be birbirinden ayridir. Goz rengi acik kahverengi ile koyu kahverengi arasinda degisebilir. Koyu renk tercih edilir. İfade zeki, dikkatli ve duyguludur. Kirpikler  beyazdir.

 

Ciddi hatalar: Cok acik sari gozler; gevsek goz kenarlari.

 

Diskalifiye: Mavi gozler; goz kenarlarinda tam pigmentasyon eksikligi.

 

KULAKLAR – Kulaklar dusuk, V seklinde ve uclari hafif yuvarlaktir. Kulaklar yukardan konumlu ve kafatasina yatiktir. Dikkat kesildiginde kulaklar hafifce yukarda tasinir. Kopek rahatsiz oldugunda kulaklar geri cekilir. Gozlere dogru cekildiginde kulaklar en az gozun dis kosesine kadar gelmeli;fakat gozun ic kosesine kadar uzamamalidir.

 

Hatalar: Cok yukarda ya da asagida tasinan kulaklar; cok buyuk ya da kucuk kulaklar. 

 

BOYUN 

 

Boyun adaleli, orta uzunlukta ve kavislidir. Boyun altinda sarkiklik ya cok azdir ya da hic yoktur.

Hata: Asiri boyun alti sarkikligi olan kopekler

 

ON KİSİM

 

Omuzlar bir is kopeginden beklendigi uzere adalelidir.  Kurek kemigi ve ust kol nerdeyse ayni uzunlukta ve dogru aciyla birlesir. On kol,  uzun,  duz ve kopegin genel yapisina gore  saglam yapidadir.  On bacaklar orta derecede acik ve dirsekler vucuda bitisiktir. Guclu bilekler yandan bakildiginda hafifce egimlidir. Onden bakildiginda bacaklar birbirlerine paralel ve yere diktir.  

 

Akbaş, ustlendigi gorevi yerine getirmek icin surat ve dayanikliliga sahip olmasi gerektiginden ortalama 60˚’lik  nispeten dik omuz acsina sahiptir. Bu hizli tum kopekler icin gerekli bir orandir.

 

Hatalar: Parantez on bacaklar; ice ya da disa donuk ayaklar

 

VUCUT 

 

Gogus, derin ve orta derecede genistir. Kaburgalar neredeyse dirseklere kadar uzanip  derin bir gogus olusturarak  iyi orulmus bir goruntuye sahiptir. Kaburgalarin uzunlugu gogusten bele dogru yaklastikca azalir. Sirt cizgisi, omuzlardan  arkaya dogru hafif, belden sonra ise  daha dik bir egim ile inerek adaleli kuyruk  sokumunda sonlanir. Karin, irktaki  tazi etkisini gosterecek sekilde ice cekiktir

 

Hatalar: Buldogvari genis gogus

 

ARKA KİSİM 

 

Arka kisim gucludur.  Ust baldir hem adaleli hem de uzundur. Daha adaleli olmalarina karsin arka kismin kemik ve   acilari on kisimla uyum icindedir. Dizler bukuk, topuklar yere diktir. Uzun arka bacaklar belin zarif kavisine ve irkin hiz ve cevikligine katkida bulunurlar. Arkadan bakildiginda  arka bilekler birbirine paralel; yandan bakildiginda  kopek normal; ama dikkat  konumundayken hafifce one egimlidir.  

 

Suru bekciligi yapan irklarda diz acisi genellikle orta derecedir. Akbaşin  yasadigi bolgeden kaynaklandigi dusunulen genellikle duze yakin diz eklemleri vardir. Kopek dogru sekilde hareket ettigi surece bu hata olarak gorulmemelidir.

 

Hatala: Birbirine yakin topuklar

 

AYAKLAR 

 

Bu irkta iki tip ayak gorulur: kedi ve tavsan ayagi. İkisi de kabul edilebilir. Kedi ayagi tercih edilir. Bicim ne olursa olsun ayaklar kavisli parmaklarla buyuk ve gucludur. Patiler  kalin, sert ve elastiktir. Koyu ya da acik renk olabilir. Tirnaklar, gri, kahverengi ya da beyazdir.  Besinci tirnaklar tekli, citftli olabilecegi gibi hic olmayabilir de.

 

Hatalar: Yayik ayaklar

 

KUYRUK 

 

Kuyruk kesilmez; kalin, dipten uca dogru incelir.  Alttan konumludur. Kopek sakinken asagida tasinir ve topuklara uzanir  ve ucu yukari kivriktir. Kopek hareket halinde ya da dikkat kesildiginde kuyruk sirtta cember olusturur. Kuyruk, vucuttaki tuy uzunluguna bagli olarak hafif ya da bol tuylu olabilir.

 

Hatalar: Kesilmis ya da kisa kuyruk; korkaklik ifadesi olarak bacaklar arasinda tasinan kuyruk.

 

TUYLER 

 

Akbaş kopegi  icteki yumusak ve sik; distaki ise daha uzun sert ve koruyucu olmak uzere cifte kurke sahiptir. Alt kurkun sikligi kopegin bulundugu cevre ve iklime gore degisiklik gosterir. Esit olarak kabul goren iki tip tuy yapisi vardir. Biri bir digerine tercih edilmemelidir.  İki kurk tipinde de yuz, kulaklar ve patilerdkei tuyler genel vucut tuylerinden kisadir.

 

Kisa Tuylu. Vucut tuyleri kisa ile orta uzunluk arasinda degisir ve vucuda yatiktir. Boyunda hafif bir yele olabilir. On ve arka bacaklarin arkasi ve kuyruktaki tuyler daha uzun olabilir.

 

Uzun Tuylu. Uzun tuylu Akbaşin vucut tuyleri kisa tuyluden belirgin bir sekilde daha uzundur. Tuyler hafif dalgali ancak asla kivircik ve birbirine dolasmis degildir. Uzun tuylu Akbaş alt kurku ile birlikte kisa tuyluden daha yapili gorunebilir. Boyunda yele, on ve arka bacaklarin arkasi ve kuyrukta belirgin bir tuylenme gozlenir. Yazlari ya da sicak iklimlerde uzun tuylu Akbaşlar, yogun alt kurkleri olmadigindan daha ince gorunurler.

 

RENK 

 

Akbaş her zaman beyazdir. Kopegin genel gorunumu beyaz oldugu surece kulak cevresi ve alt kurkteki krem ve gri renk hata kabul edilmemelidir. Gri ve mavimsi deri pigmentasyonu , butun ya da benekler halinde, tercih edilir ancak  kopek goz kenarlari, burun ve dudaklarda yeterli siyah pigmentasyon gosteriyorsa sart degildir.

 

Diskalifikasyon: Beyazdan baska herhangi bir butun vucut rengi; dis kurktte belirgin lekeler; siyah biyiklar; siyah kirpikler; albinizm.

 

YUKSEKLİK & AGİRLİK 

 

Bu suru bekcisi irk icin buyukluk, denge ve cevikligin yani sira suratle hareket kabiliyeti de esit onem tasir. Eriskin kopeklerde istenen omuz yuksekligi erkekler icin 70-75 cm; disilerde 65-70 cm’dir. Agirlik omuz yuksekligi ve genel vucut olculeri ile orantili olmalidir. Erkek Akbaşlar icin ortalama agirlik 54 kg, disiler icin 40 kg’dir.  

 

Turkiye’deki  Akbaşlar, Amerika’da yetistirilenlerden daha  kisadir. Bu bakim ve secici uretime baglanabilir. Akbaş,istenen surat ve cevikligini korumasi icin asiri boyutlarda uretilmemelidir.

 

Hatalar: Asiri kilo, gelismemis kaslar

 

YURUYUS 

 

Akbaşin yuruyusu rahat ve esnek olmalidir. Onden arkaya adim atarken bacaklar birbirine paralel degil daha cok yerde birbirine yakin alcaktan atilir.  Hizlandikca bacaklar, tabanlar neredeyse tekli adimlamaya baslayincaya kadar  kademeli olarak ice kivrilmaya baslar.Yandan bakildiginda arka bacaklar, on bacaklarin biraktigi izle bulusarak hatta onlari gecerek ice uzanir. Kopek sakinken bas omuz hizasinda tasinirken dikkat kesildiginde bas yukselir. 

 

DİSKALİFİKASYON 

 

Tek ya da cift tarafli testislerin yoklugu. Saldirganlik, belirgin utangaclik ya da korkaklik. Burun, goz kenarlari ve dudaklarda pigmentasyon eksikligi. Mavi gozler. Beyazdan baska genel vucut rengi. Dis kurkte belirgin lekeler. Siyah biyiklar. Siyah kirpikler. Albinizm.

 

Geri