Koruma Cabalari:Akbaş Çoban Kopeği Festivali ??

2000 yili Temmuz ayindan beri Sivas'in Kangal ilcesi cok onemli bir festivale ev sahipligi yapiyor: Kangal Çoban Kopeği ve Koyunu Festivali. Kangal Kopeklerinin korunmasi ve irkin iyi orneklerinin uretiminin devami acisindan bu onemli bir adim. Eski Kangal Kaymakami Sayin Mehmet Sarican'nin bu konuda onculuk ettigi bu degerli baslangic Kangal Kopegi'nin yerinde korunmasi konusunda unutulmayacak bir avantaj sagladi. Peki ya Akbaş Kopegi? Onun gelecegi icin de bir umut isigi var olabilir mi?

Uretiminin bir zamanlar bilincli bir sekilde yurutuldugu Eskisehir, Sivrihisar gibi bolgelerde bu zarif beyaz coban kopeklerimize artik neredeyse rastlanmaz oldu. Ozellikle de son 20 yildir Kangal'in kazandigi populerlik bu kopeklerin varligina ciddi bir tehdite donustu bile. Portekiz'den Fransa'ya; İtalya'dan Polonya'ya; Macaristan'dan Turkiye'ye hatta Kuzey Afrika'ya kadar genis bir bolgede rastlanan beyaz suru bekcileri arasinda neredeyse yok olma noktasina gelen Turkiyeli Akbaş Kopegi  tarih icinde "Kar Beyaz" ya da "Akkus" gibi isimlerle anildi; ancak sanayilesmenin bati illerimizde hayvancilik varligina yaptigi olumsuz etki nedeniyle yogun beyaz Çoban Kopeği kaybini melezlemeler takip etti. Sonuc 1980'lerde Amerika'ya goturulen Akbaşlar Kanada'dakilerle birlikte 5000'e ulasirken Turkiye'de kac yuz tane kaldigini uzulerek merak ediyoruz.

1907'de M.Bernard Senac-Lagrange Pirene Dag koylerini bugun Pirene Dag Kopegi olarak taninan kopeklerin kalan iyi orneklerini belirlemek ve kayit altina almak icin dolasmaya basladiginda 350 kopekten sadece 6 tanesinin saf kan ozellik gosterdigini fark etmisti. İste bugunun Pirene Dag Kopekleri  bu kadar az sayida kopekten tekrar uretilmistir. Akbaş Çoban Kopeği de buna benzer bir kayit altina alma, dikkatli secici uretim ve buna zaman ve imkan saglayacak ne yaptiginin bilincinde ureticilere gereksinim duymaktadir.

Kangal Kopegi icin duzenlenen festival Akbaş'in kurtulusu icin de bir cikis yolu olabilir. Koylerde ve hobi ureticilerin elinde kalan Akbaşlarin sahiplerince gururla sergilenebilecegi ve her gecen yil daha fazla ve iyi kalitede kopegin katilacagi bu tur bir festival Kangal Kopegi'nde oldugu gibi Akbaş icin de faydali olacagi kanisindayim. Akbaş sevelerin bir araya gelme firsati buldugu, bilgi alisverisi yaptiklari ve irki koruma bilincinin arttigi bu tur bir organizasyon gec kalinmadan duzenlenmelidir. Peki nerede? Eger kesfedilmemis Sivas/Kangal benzeri Akbaş Kopegi icin de bir merkez kaldiysa burasi iyi bir secim olabilir. Boylece cevre koylerden fazla zahmete girmeden gercek suru kopegi ureticileri kopeklerini getirebilir. Eskisehir, Ankara ya da uretim istasyonlarinin oldugu Bursa/Karacabey ya da Konya birer secenek olabilir mi? Festival sirasinda Kangal'in ilce olarak her yil yurtici ve ozellikle de disindan hatiri sayilir sayida turist cektigi goz onune alinacak olursa bu cok degerli beyaz kopegimizi korunmasindaki insiyatifi ele almaya hevesli gorunen bir ilce ya da il elini cabuk tutmak isteyebilir. Yoneticiler bazinda irkin korunmasinda dikkati dogru mercilere cekmek acisinan biz meraklilara yine buyuk gorev dusuyor. Daha fazla gec kalmadan gelecek yillarin Akbaş icin daha yapici olmasini umuyoruz.

İlker Unlu

22 Agustos 2003

Geri